سلامالیک بیرارونمَه کوجایین؟
دمی غربت، امید دیل شومایین
درسیم کَمتره، قد شا بَیتییایخُو
اگر فرصت دیرین یا الله! بیایین!
October 12
الیکوم بر سلام و وا الیکوم
بسم آغِِه خوره خوش آمدی نوم
دوبیتیهای تو بیخی خوبشی استه
برابر قد ازو ، استه، ای البوم
October 12
خوش بَشِی لالی؛ آو چه زود امادی
خداره شُکر که بیخی جور و شادی
شومو حالی ده کویته زندگی نِین
بیه از وضعِ کویته، کَنِی یادی
شاری کویته قدِ آزره یَه آباد
گر بوروری یه یا که مهرآباد
کاریم بود در کلینیک شُهدا
خانیمُو ده منطقه، حاجی آباد
نوت:بوروری، مهرآباد، حاجی آباد از جمله مناطق هزاره نشین در شهر کویته پاکستان میباشند
کلینیک شهدا: دو کلینیک داکتر سیما سمر در منطقه کرانی و مهراباد
تاویستون 2003 بود؛ آری!
که رافتوم دیدنِ قومای خو باری
ده یاد استه که، ازآزرای شهید
تکک بند بود امام باره نچاری
دیلیم تنگ شد بسم از بار کویته
حتا بَلدی گرد و غبار کویته
وای که ده چیم و دیل جلویه بیخی
آر دشتُ، کوهُ و سنگُ و خارِ کویته
October 12
روزای خوبِ کویته یادشِی به خیر
روزای خوش، قند و نبادشِی بخیر
دعا کو پس بایَه اوماغی مردوم
هزاره تاونُ و مهرآبادشِی بخیر
کویته بلدی مردوم مو راه بوده ده
اِی الغوچک بَلِه دریا بوده ده
قوما امزینجی رافته پس نماده
آرچند کویتهِ مُو چیم ده راه بوده ده
October 13
اگہ تو خوش درے آوالی کویٹہ
قد تو کم کم بوگیم از آلی کویٹہ
آوالی دور دیراز شی تو نپورسو
موگيم قد تو از امیم سالی کویٹہ
Aziz Fayaz10-
بلے آزرہ امیم سال سالی بد بود
دہ آر گوشہ کمر آوالی بد بود
اوتر روز اید نبود بے قتل و کوشتو
جیغ و اویے غیریو غوبالی بد بود
Aziz Fayaz11-
گشتو شیشتو غدر کاری گیرو بود
وادے مستی دوزو و خسکرو بود
از درگہ پای خورہ کی بور موکدی
زووزدا چیم شی سون درگے بورو بود
Aziz Fayaz12-
از آغیل غیدی سون بازار مورافتی
دہ دیل گوڈ گوڈ سون اگو کار مورافتی
دہ مجبوری و ناکامی آغی گول
فقد بوگی کہ بلے دار مورافتی
Aziz Fayaz13-
گورگ و شاغال بلے مو اَی موکدگ
کٹہ ریزے مورہ قی قی موکدگ
سیا پیچائی آدم خور امیم سال
پیر و جوون مورہ تای پئی موکدگ
Aziz Fayaz14-
خبر نشدید بچچوم، دور از شومو بود
خونی آزرہ دہ آر کوچہ لوو بود
شہید و زخمیائی خو بال موکدی
دہ آر جائی توغ موکدی رنگي خو بود
Aziz Fayaz15-
جگے باریش بلے مو سنگ موبارید
دیلائی مو زنگ گرفتد زنگ موبارید
تمامی مولگ دہ آر کونج و کمر شی
توفنگ ٹخ ٹخ موکدگ جنگ موبارید
Aziz Fayaz16-
قلم مہ نمیگیردہ جور مہ شل شود
که قوما يگ بولوگ ایمسال پلل شود
سری میدے مورہ سنگ کوئی موکدن
آدم خورو دہ خو خور دو مسل شود
October 13
Aziz Fayaz17-
خبر ندروم خودا ایمسال کوجایہ
نشد کی یگ دفہ پورسان مو بایہ
دہ روزی بیکسی کس یار نموشہ
روزی تاوو کی بود آدم تنا یہ
Aziz Fayaz18-
چیمائي مو آودیدہ بارو بود ایمسال
خانہ سارا سرمو اویرو بود ایمسال
اوماغ توتا کددگ جائي شی غم بود
کی سالی قتلی بیرارو بود ایمسال
Aziz Fayaz19-
جگے شادی از چیم مو غم موبارید
بلے قومائی مو ایمسال بم موبارید
آر چند اویے کنی کوٹو کلو یہ
اوقس کی غم بود اویے کم موبارید
Aziz Fayaz20-
تتیسرہ ام دیل پور گشتہ نموشہ
کوٹو و رنج و غم ایشتہ نموشہ
اوقس تورہ یہ کی چیز کار کنوم ما
بلے قاغز اوقس گوفتہ نموشہ
Aziz Fayaz21-
آدم خورو زدہ رہبر مو کوشتگ
اومیدی دیل و تاجی سرمو کوشتگ
چیمائی مہ خو موبارہ چیز بوگیم ما
کی تورہ گوی و سرجم گر مو کوشتگ
Aziz Fayaz22-
اگرچی دردی آر ناخو جودایہ
مگم دردی ازو آلم تبایہ
جگے شی پور شودو بیخی گیرویہ
او یگ رہبر بودگ ، او دہ کجایہ
Aziz Fayaz23-
او بلدے قومی آزرہ یگ چیراغ بود
دہ ار خانہ دہ ار محفیل او داغ بود
مگم قیرو کی از آغیل مو رافتگ
تورای شی ار کودم در مو سماغ بود
Aziz Fayaz24-
تاکی رہبر بودگ، شوق و اوماغ بود
دشتائی خشک بوگي پور گول و باغ بود
از پگ مو پیش بودگ دہ غم و شادی
دہ چیم شی ترس نبود، او قوغی ناغ بود
Aziz Fayaz25-
جگے شی آلی چابوگ پور نموشہ
غمی رفتونشی از دیل بور نموشہ
اگرچی قومی آزرہ پگ شی خوبہ
مگم اید کس اوتر باتور نموشہ
October 13
Laila Arozo26-
روزی امام جمعه، سید مبلیغ
ده مجید هزاره تاون کد تبلیغ
بیداد فیتوا که های مردوم بیدارشین!
ایچ دی پی، ذوب مونه مذهبشیم از بیخ
هزاره دموکراتیک پارتی= HDP
شهید حسین علی یوسفی، رهبر هزاره دموکراتیک پارتی
Laila Arozo27-
رهبری شهید، باد از انتخاباد
داد زد پیشی مردم با درد و فریاد
که با فهم غلط از مذهب و دین
نشین مانندِ کاهی، در دمِ باد
Laila Arozo28-
دووا تاویز ره پَک بَلَدَه جایشِی
ده آر خانه و کوچه، پسکوچایشِی
مورن مییَن پقط ریسمونی برمه
کیتا ره بیل که ریزه بچکیچایشِی
Laila Arozo29-
آرچند ده آر کوچه اول تا آخیر
ملایی سید و آزره یه وافیر
لیکن قانع نیند مردوم هنوز هم
سرگردویَن پاسی هندویِ ماهیر
Laila Arozo30-
رهبرکه رافت و یارِ شهیدو شد
دیلی ریزه کیته ده تفیدو شد
ازوپاس بیخیشِی ریختَن ده مَیدو
اَوایِ چیم نَوشِیو ده دویدو شد
Laila Arozo31-
ما موگوم مردوم مو شهید پرسته
نمیدنه قدرِ ایدکَس تا که استه
ده جایشِی وُی نَه میشیه وقتی که رافت
قد دیلی خونبارو جورپایِ بسته
Laila Arozo32-
لالَی اِی چیز بدبختییَه موباره
از کویته یک اَوال اماد دوباره
انجنیر اشرف چنگیزی شهید شد
که بود یکی از سرانِ هزاره
Laila Arozo33-
بعضی موگیه اِی کاری بلوچایه
بعضی موگیه که نه، قاری خودایه
بیسم موگیَن اِی یک گروی جدایه
که پقط ده جانیِ آزره بلایه
Laila Arozo34-
امیقس شر و شور، عامل شِی چیه؟
ایقس شهید موشه، قاتل شِی کِیَه؟
مردوم هم، پارچه پارچه موشه آر روز
ازِی بدتر شونَه، حاصیل شِی چیه؟
October 14
Aziz Fayaz35-
اگرچی غمی از وا کم نموشہ
ار چند کوشتہ بلائی مو غم نموشہ
روزائی بد ترگ رہ تیر کدے مو
شودہ سابید، کمر مو خم نموشہ
October 14
ادامه دارد…
]]>
مهم: اطلاعیه برای مهاجرین محترم
لطفا در پیدا کردن اين افراد ما را کمک کنيد: برای هریک از این مهاجرین نظربه درخواست وکیل شان ازطرف اتحادیه اروپا مبلغ 15 هزاریورو پرداخت گردیده واقامه شان دراروپا نیزتضمین خواهد شد.
چهار شنبه 2 دسامبر 2009, نويسنده: بصیرآهنگ
طوری که درجریان هستید درماه فبروری سال جاری نظربه وضعیت اسفبار مهاجرین درکمپ پاترای یونان با کمک بعضی ازوکلای وخبرنگاران ایتالیا برای عده ازمهاجرین که بطور غیرقانونی ازبندرهای ایتالیا به آنجا دیپورت شده بودند درخواست کمک نموده ونظربه برخورد بد پلیس یونان وایتالیا باپناهنده گان، علیه این دو کشورنیزنظربه اسناد وشواهد که جمع آوری نموده بودیم شکایت نمودیم.ازبخش حقوق بشراتحادیه اروپا خواستیم که نظربه قوانین بین المللی مهاجرت وهمچنین قوانین اروپا درامورمهاجرین، به داد این آواره گان رسیدگی نموده وبرای برگرداندن حقوق تلف شده آنها تلاش نماید. خوشبختانه خانم السندرا بلرینی Alessandra ballerina یکی ازوکلای ایتالیایی حاضرشد مسولیت این کاررا به عهده بگیرد. ولی متاسفانه نظر به بروکراسی بسیار شدیدی که دراروپا جریان دارد این قضیه خیلی به درازا کشید وبا گذشت زمان مهاجرین شامل ریکورس که برای شنیدن تصمیم این اتحادیه لحظه شماری میکردند به کلی ازآن مایوس شده وهرکدام راهی دیار نامعلومی گردیدند. حال پس ازماه ها سکوت اتحادیه اروپا برای 35 نفرازاین مهاجرین که حدود 33 نفرآن ازافغانستان هستند جواب مثبت داده و از وکیل این مهاجرین خواسته است که برای رسیده گی به این آواره گان آدرس ومشخصات آنها را هرچه زودتر برای مسئول بخش حقوق بشراین اتحادیه بفرستد. درغیراینصورت اتحادیه نمیتواند بااین مهاجرین کمک نماید.
باید گفت اگراین عده ازمهاجرین نتواند با وکیل خویش درتماس نشوند پرونده این ریکورس بسته خواهد شد. حال ازتمامی این عده ازدوستانی که نامشان درلیست قرار دارد دوستانه تقاضامندیم که درهرکشوری که هستند حتا اگردرافغانستان باشند لطف نموده هرچه زود ترباما درتماس شوند تاما بتوانیم به آنها کمک کنیم. باید گفت درصورت پیروزی ریکورس برای هریک ازاین مهاجرین نظربه درخواست وکیل شان ازطرف اتحادیه اروپا مبلغ 15 هزاریورو پرداخت گردیده واقامه شان دراروپا نیزتضمین خواهد شد. همچنان ازهمه ازمدیران همه ی سایت های خبرووبلاگ نویسان محترم تقاضامندیم برای یافتن این آواره گان مارا یاری نموده واین نوشته را درسایت ووبلاگ شان نشرنماید. ازمهاجرین محترم افغانی که دراروپاهستند تقاضامندیم پس ازخواندن این اطلاعیه درصورت امکان این اطلاعیه را درکمپ های که درآن مهاجرین افغانی بسرمیبرند نشرنموده ویا اگرکدام یک ازاین مهاجرین را میشناسند ویاآدرس وشماره تلفون آنها را دارند ازروی انسان دوستی به مااطلاع داده ودراینکار مهم سهم بگیرند. ازهمکاری همه شما تشکر.
چگونه میتوانید باما درتماس شوید:
اگربه انترنت دسترسی دارید میتوانید به ما ایمیل فرستاده وآدرس شماره تلفن ونام کشورکه فعلن درآنجا زندگی میکنید را بنویسید ویاهم ازطریق صفحه سخنگاه سایت کابل پرس برای ما نامه بنویسید.
اگربه انترنت دسترسی ندارید میتوانید با شماره های ذیل درتماس شوید.
خانم السندرا وکیل شما : 00393387575965 00393387575965
بصیرآهنگ: 00393935802078 00393935802078
و یاهم به زبان انگلیسی تمام ادرس ومشخصات خودرا به این شماره فکس نمایید 00390108697433 00390108697433
Nome: Alisina
Cognome: S harifi
Nome del padre:Nowraz Ali
Nazionalità:afghana
Età:15 anni
2
Nome: Nima
Cognome : Rezai
Nome del padre: Ali
Nazionalità: Afghana
Età: 16 anni
3
Nome: Sardar Agha
Cognome: Khan
Nome del padre: Ghula Hussain
Nazionalità: Afghan
Età: 28 anni
4
Nome: Reza
Cognome: Karimi
Nome del padre: Quasim Ali
Nazionalità: Afgana
Età: 35
5
Nome: Abdul
Cognome: Nabi
Nome del padre: Ahmad
Nazionalità: afghana
Età: 33 anni (ma sul foglio di via c’è scritto 35).
6 -
Nome: Habib
Cognome: Yusufi
Nome del padre: Maugal
Nazionalità: Afghana
Età: 17 anni
7
Nome: Alireza
Cognome: Ekhlasi
Nome del padre: Khadim Husain Ekhlasi
Città: Ghazni- jaghori
Età: 20 anni
8
Nome: Abas
Cognome: Rezai
Nome del padre: Ali Mohammad
Nazionalità: Afghana
Età: 19 anni
9
Nome : Mohammad Haroon
Cognome: Ebrahemi
Nome del padre: Mohammad Zaher
Nazionalità: afghana
Età: 26
10
Nome: Ajabdin
Cognome: Akhonzada
Nome del padre: Shamsdin
Nazionalità: Afghana
Età: 17 anni
11
Nome:Ahsanullah
Cognome: Amar Khel
Nome del padre: Abdul Wodod
Città: Meidan Shar
Paese: Afganistan
Data di nascita: 1992 – 16 anni
12
Nome: Malik
Cognome: Merzai
Nome del padre: Hassan
Età: 18 anni
13
Nome: Said Mustafa
Cognome : Mustafa
Nome del padre: Hamid
Nazionalità: Afgana
Età: 18 anni
14
Nome: Alidad
Cognome: Rahimi
Nome del padre:Mohammad Tahir
nazionalità: afghana
età: 12 anni
15
Nome: Rahim
Cognome: Rahimi
Nome del padre: Eshaq
Età: 18 anni
16
Nome: Shirshah
Cognome: Sherdil
Nome del Padre: Aghsheern
Età: 20
Nazionalità: Afghano
17*****
Nome: Mohammad Isa Sayyed
Cognome: Hashemi
Nome del Padre: Sayyed Mortaza
Età: 20
Nazionalità: Afgano
18*****
Nome: Yasir
Cognome: Zaidi
Nome del Padre: Abdul Kariy
Età: 20
Nazionalità: Afgano
19 *****
Nome: Mohamad Sedeq
Cognome: Acheqzai
Nome del Padre:
Età: 32
Nazionalità: Afgano
20*****
Nome: Moqaddas
Cognome: Raheimi
Nome del Padre: Abdulrahim
Età: 20
Nazionalità: Afgano
21*****
Nome: Ahmad Mohamad
Cognome: Amna
Età: 25
Nazionalità: Sudanese
22*****
Nome: Gabel Ali
Cognome: Omar
Nome del Padre:
Età: 25
Nazionalità: Eritreo
23*****
Nome: Bilal Mohamed
Cognome: Taha
Nome del Padre:
Età: 27
Nazionalità: sudanese
24
Febbraio 7/02
Nome: Nawid
Cognome: Kabiri
Nome del padre: Naiem
Nazionalità: Afghana
Età: 23 anni
25
Nome: Abdul Rahim
Cognome: Faqiri
Nome del padre: Andul Qayom
Nazionalità: afghana
Età: 21 anni
26
Nome: Nazar Mohammad
Cognome: Yashidi
Nome del padre. Badakhshi
Nazionalità: afghana
Età: 23 anni
27
8 febbraio 2009
Nome: Salahuddin
Cognome: Chuqar
Nome del padre: Abdul Hassan
Età: 15
Nazionalità: Afghana
28
Nome: Mozamil
Cognome: Azimi
Nome del padre: Mohammad Mohsin
Nazionalità:afghana
Età: 18 anni
29
Nome: Rahmat
Cognome: Wahidi
Nome del padre: Gholan
Nazionalità: afghana
Età: 19 anni
30
Nome: Mohamad Anif
Cognome: Servery
Nome del padre: Server
Età: 17 anni
Etnia. Hazara
Nazionalità: afghana
31
Nome: Zamarak Amarkhel
Nome del padre: Atiqullah
Etnia. Pashtun
Data di nascita: 1971
Età: 37
32
Nome: Abdul Hakim
Cognome: Hasani
Nome del padre: Hsan
Etnia: Hazara
Età: 14
33
Najeeb HAIDERI
21 years old
Father’s name Habib Ullah
34
Faroz AHMADI
father’s name: Haji Abdul Mohammad
20 years old
35
Hasan NAJIBI
23 years old.
father’s name Shair Ali
]]>
برادر بزرگوارم جناب میر احمد لومانی لطف نموده، بعد از مصاحبه «پیمانما» با من، و چند اظهار نظر در چند کومنت بین من و برادرانم در «جمهوری سکوت»، متن زیبای را در «خاوران» نشر نموده اند که مجددا دراین سایت قرار میدهم و نیز، لازم میدانم از این برادر فرهیخته ام در همین جا سپاسگزاری نمایم که نسبت به من نیز خیلی لطف دارند و مهربان هستند. آرزوی سعادت، شادی و سربلندی هرچه بیشتر و افزونتر ایشانرا از بارگاه ایزد یکتا دارم. موفق باشند
نوشته شده توسط میر احمد لو مانی
چهارشنبه ، 13 آبان 1388 ، 14:26

در سرزمینی که استبداد از درو دیوار آن میبارد و فرهنگ ارتجاعی همچون زهر “سم” مرگ میفشاند. بودن و انسان بودن همتی میخواهد خدا گونه، آن هم بخصوص برای انسان ها یی از تبار ؛ زنان.
جامعه یی که در ان اندیشیدن حرام است و تفکر نمودن الحاد ؛ بدون شک، چنین جامعه یی باتلاق مرگ ی بیش نخواهد بود. باتلاق که در آن همه چیز رو به پوسیدن و نابود شدن، میروند.
و اگر در چنین لجن زار (فرهنگ استبدادی ارتجاعی قبیله یی)، نیلوفر ی در حال شکفتن، در حال شکل گرفتن و در حال فریاد بر آوردن به سوی خورشید میباشد ؛. ان را نشکنید و در نطفه خفه اش ننمایید.
جامعه استبدادی مرد سالار ما، همواره دیدگاه مریض و جنون آمیزی نسبت به جنس زن داشته اند! و زن را صرف جهت ارضاء شهوت و تولید نسل در فرهنگ عمومی خویش پذیرفته اند.
زن بوده است و حرم سرا ها! زن بوده است و کاروان های اسارت و برده گی. زن بوده است و دنیای تلخ بیوه بودن و زهر تلخ جگر گوشه ها ی شهید و زن بوده است و دامان وی پرورشگاه، امید گاه و بستر گرم و فقیرانه یتیم و…..!
در حالیکه در افغانستان همه مناسبات ها بر محور استبداد می چرخیده است. اما شدت این استبداد بر حیات و زنده گی مادران مان مضاعف بوده است. به خصوص بر مادرانی از ملیت هزاره.
در میان نسل جدید بر خواسته از میان دود و خون و آتش، یکی هم محترمه بانو لیلی آرزو میباشد.که ؛
گاهی با گویش شیرین فارسی هزاره گی (زبان بومیان نقاط مرکزی افغانستان) همچون بلبل ی بر شاخسار های سوخته، نغمه سرایی مینماید و گاهی با نثر شیوا گوشه ها یی از درد و رنج و الم آدمیت را به باز گویی می گیرند. که، بدون شک باز گویی رنج و محنت آدمی کاریست پیامبر گونه.
هدف از نبشتن این گفتار، تامل است بر نشر مطلبی بنام (مصاحبه روزنامه پیمان ما با لیلی آرزو) که در چند سایت اینترنت ی به نشر سپرده شده بود.
در این گفتگو بانو آرزو، گوشه ها یی از حقایق تلخ زنده گی اش را به باز گویی گرفته بودند. که این بازگویی ها برای تعداد از مردان به اصطلاح (غیرت) مند ما نا خوش آیند واقع گردیده بود. و در این باب سخن ها (یاوه سرایی ها) به درازا کشیده بود و……
در جامعه یی که در فرهنگ ان شنیدن صدای پای زن حرام است، زن بودن درد ی است عظیم و بی نهایت سخت. و در چنین فرهنگ ی (آرزو) شدن همتی میخواهد والاتر از همت مردانه تمام مردان ما.
این که، آرزو در کدام مقطع از تاریخ زنده گی اش ” کی ” و چی ” بوده است برای ما هیچ گونه اهمیتی نه می داشته باشد. بلکه افتخار امروزی ما این است که، ما در میان بانوان فرهنگی ملیت هزاره، شخصیت همچون آرزو را، موجود داریم.
در شرایط (جنگهای تنظیمی کابل) که خیلی از کفتار های خون آشام، انسان و انسانیت را به سلاخی گرفته بودند. در آن شرایط تحت نام هر ملیت ی حفظ ” جان ” و ” حیثیت ” یک امر ضروری و واجب به حساب می آمده است. و گذشته از آن زهر تلخ و کشنده استبداد با یک برنامه ریزی کاملا دقیق و از پیش تعیین شده یی، در پی حذف هویت مان بوده است. و اگر امروز، روزنه یی برای فریاد و ابراز موجودیت هویت مان میباشد، باید از حضور پر رنگ جوامع جهانی در این سرزمین خون، استبداد و آتش باید، سپاس گذاری نمود.ن زهر تلخ استبداد ااااااااااننننننننن ور نی با چنین طوفان استبداد فاشیست ی، نه میدانم که حالا چی به سر مان می آمد.
که میداند که؛ چقدر از خواهران مان که حالا همچون آرزو باید قامت راست مینمودند، در جریان سلاخی کابل در دوران جهاد، نا شکفته، پرپر گردیدند؟!
لیلی قامت بلند آرزوی میلیون ها زن هزاره میباشد. بگذار تا در دامن استعداد خداداد ی که در وجود وی نهفته است، رشد و بار ور گردد.
و بگزار لیلی زبان گویای میلیون ها انسان درد مند و ستم دیده یی باشد، انسان ها یی که، در شوره زار تلخ استبداد منسوخ گردیده و مسکوت ماندند.
و بگذار لیلی در پرتو همت والا و انسانی خویش به قامت سیما سمر در اوج نبوغ، استعداد و تفکر انسانی به قله های بلند و بلند تر، به صعود بپردازد و…..
لیلی آغی ؛ تفکر، اندیشه و قلم ات پرتوان باد.
منبع: خاوران
]]>
مصاحبه اختصاصی با خواهر روشنفکر و شاعره مان ( لیلا آرزو )
پیمان ما: محترمه لیلا جان( آرزو ) از اینکه به نشریه پیمانما وقت داده اید بسیار تشکر و باپد یاد آور شوم که شما با فعالیت های فرهنگی و هنری که در قلب اروپا دارید مایه فخر و افتخار مردم افغانستان هستید. و جریده پیمانما که هدفش تشویق فرهنگیان و هنرمندان است، مفتخریم اگر از کار کرد ها و خدمات تان که برای وطن و وطنداران ما ن انجام داده اید، با خواننگان ما در میان بگذارید؟
لیلی آرزو: با درود صمیمانه و مخلصانه ام خدمت شما مسئولین فرزانه و زحمتکش ماهنامه وزین پیمان ما و همه ی هموطنان رنجدیده ام در سراسر جهان و به آرزوی بهروزی و پیروزی همه ی شما عزیزان به پاسخهای پرسشهای ارائه شده، به صورت مختصر می پردازم.
پیمان ما: بیوگرافی تان را مختصرا بیان بفرمایید.
لیلی آرزو: لیلی آرزو هستم، یک زمانی طالبان با دستان خالی مارا روانه دیار مهاجرت ساخت و حتی قران را که در صفحه اول آن تاریخ تولد ما درج شده بود نیز ربودند. چون خانم ها دوست ندارند که سال تولد شان برای دیگران آشکارا باشد، لذا من خودم را خوشبخت احساس میکنم که حتی خودم هم این را نمیدانم. و به عبارت دیگر:
من آن لیلی ز لیلای لیالی که مهاجیر شدوم با دست خالی
قران را طالبان برد و ندانوم که هستوم متولیدِ چه سالی؟
اما مطمئنا نظر به مقدار استرس روزمره، مهربانی و نامهربانی های روزگار، بین چهارده الی چهل سال سن دارم و به مرور زمان نظر به تغییرات جسمی و فزیکی ام، این مقیاس را به عقب و یا جلو، تمدید خواهم کرد.
اصالتا از جاغوری زیبا هستم اما، در کابل پریشان به دنیا آمده ام ولی تا قبل از ظهور مجاهدین جهت برخورداری از امکانات نسبتا یکسان با دیگر هموطنانم و نیز تحقیر نشدن به جرم هزاره بودن، هویتم تاجک بود.
وجود برادر را خود خدا برما دریغ کرده است، وجود پدر را مخلوقات سنگدل اش مفقود الاثر کرده است تا از نوازش های محبت آمیز دست مهربان پدر، در طول عمر محروم گردیم. از داشتن شوهر و پسر تا حال درامانم ولی مطمئنا دلهای شیدا و عاشق زیادی در گوشه و کنار دنیا برایم میتپند «شوخی (:»
در کنار دیگر اقاربم سه خواهر شجاع و یک مادر قهرمان دارم که تمام خوشیهای زندگی ام وابسته به موجودیت آنهاست.
دوره ابتدایه را در کابل تمام کردم، در اوج جنگ و خونریزی، مدت تقریبا دو سال را در جاغوری سپری کردیم و جهت ادامه تحصیلات و زندگی بهتر تقریبا دوازده سال قبل از امروز درکشور پاکستان مهاجر شدیم. دوره لیسه را در لیسه عالی نور در کویته به اتمام رسانیدم و همزمان با پیگیری کورس یک ساله به یاری داکتر سیما سمر«بانوی معرفت و شجاعت» به حیث نرس- قابله در مدت تقریبا دو سال در کلینیک شهدا اجرای وظیفه نمودم.
عروسک های قشنگ را تا حال دوست دارم، چون با دوختن لباس های زیبا برای شان و نیز آرایش صورت و موی زیبایشان، شغل خیاطی، طراحی لباس و شغل آرایشگری را آموختم که تا حال از نتیجه زحمات درهمین شغل ها از لحاظ اقتصادی چشم به کسی ندوخته و دست به جیب کسی فرو نبرده ام.
مدت تقریبا دوماه را به خاطرعلاقه شدیدم به نقاشی، کلاسهای نقاشی را در بخش نقاشی چهره پیگیری نمودم ولی متاسفانه به دلیل یک سری مشکلات به رنگ روغن مسلط نشدم.
دراواسط 2002، با یک بخش از فامیلم در سویدن سبز مهاجرتر شدیم که هوای اکثرا ابری و بارانی اش بعضی اوقات هوای قلب من را ابری تر ساخته وبلاخره قطره های اشکم را درمیاورد تا تلخی های غربت را از فوران آن تجربه کنم.
تحصیلاتم را از مدت دو سال بدین سو به صورت جدی پی گرفتم و به دلیل سختی های روزگار و سیستم درسی نه چندان آسان سویدن، تا حال دوره پیش دانشگاهی میخوانم و مطمئنا در یکی از رشته های مورد نظر تحصیلاتم را ادامه خواهم داد.
پیمان ما: چه مدت میشود که به نویسندگی و شعر روی آورده اید و گفتار شعری شما کدام سبک را تشکیل میدهد؟
لیلی آرزو: مدت کمتر از یکسال است که شدیدا علاقه مند مطالعه آزاد و ثبت ناگفته های دل و احساسم شده ام ولی، متاسفانه فشار درسهایم و مسئولیت ها و مصروفیت های در کنار آن، زمان کافی برای مطالعه آزاد را برمن شدیدا محدود کرده است ولی لازم به یاداوریست که بعد از ترتیب سایت «آشیانه در باد» به یاری برادر دلسوز و هنرمندم جناب حبیب پیمان، احساس مسئولیت نموده و فرصت تنگ را میربایم و بعضی اوقات کلمات را روی هم مینمایم و صفحه های سفید سایت را خط خطی میکنم.
لازم به یادآوریست که، من به هیچ عنوان خودم را شایسته لقب شاعری نمی دانم چون من به این عقیده ام که، شاعری یک رسالت و مسئولیت عظیمی است که نمیتوان با نوشتن چند قطعه محدود موزون و مقفا لقب شاعر، و یا هم با چند مقاله محدود از لقب نویسنده، برخوردار شد و نیز برای این دو بودن باید از اطلاعات و مطالعه بالا برخوردار بود که متاسفانه من هنوز ازان خیلی فاصله دارم.
حقیقتا احساس چند لحظه امرا، وقتی با کلمه ها رقم میزنم، خودم نمیدانم که آنرا چه بنامم اما، بعدا در کومنت های دوستانم متوجه میشوم که عنوان شعر را به آن داده اند.
فکر میکنم سبک همین قطعه های ادبی شعر مانند، نظر به قضاوت خوانندگان آن، سبک شعر آزاد را دارا است.
پیمان ما: فعالیت هنری و فرهنگی را از کی واز کجا آغاز کردید و تا بحال با کدام ارگان های فرهنگی همکاری داشته اید؟
لیلی آرزو: فعالیت های هنری – فرهنگی ام را در سالهای اخیر که در کویته پاکستان زندگی میکردم، آغاز نمودم که اکثرا در برنامه های هنری- فرهنگی مجری برنامه ها بوده ام یا شعر دکلمه کرده ام و یا هم با خواندن مقاله یا ترانه ی به نحوی سهم گرفته ام ولی این را با احساس رضایت بیشتر میگویم که در جریده ی هفته ای «اشعه» لیسه عالی نور در بخش نقاشی سهم نسبتا جدی داشته ام.
آغاز این نوع فعالیت ها را میشود از سهم گیری ام درپروگرام های لیسه عالی نور یاداوری نمایم، در کنار آن در برنامه های اتحادیه زنان گرچند به دلیل مصروفیت هایم عضو آن نبودم صرفا در بخش برنامه ریزی و مجری گری با مسئولین آن همکاری محدودی داشتم و نیز یک مدت خیلی کوتا، یک عضو ناموثر در «انجمن فرهنگی قلم» در کویته بوده ام.
در سویدن از سال 2003 به بعد اکثرا در برنامه های انجمن های مختلف افغانستانی سهم گرفته ام ولی، در «انجمن پناهندگان افغان» در شهر گوتنبرگ سویدن، چند سال را به ترتیب معاون و یا در بخش های فرهنگی و ارتباطات خارجی مسئول بوده ام که معمولا در بخش برنامه ریزی و اجرای برنامه های اجتماعی- فرهنگی در این انجمن، سهم نسبتا فعال داشته ام. اضافه میکنم که به تعداد قابل شمارش در بعضی از برنامه های پر شکوه که، در برخی دیگراز شهرهای سویدن و کشور های دنمارک و ناروی تا حال برگزار شده است نیز افتخار بهره مندی نصیب شده ام.
همشهری های ما، بیشتر اجرای دکلمه را از جانب من می پسندند که برعلاوه دوستانی افغانستانی ام، باری در جشنواره بین المللی شعر «کانون نویسندگان ایران در تبعید» در شهر گوتنبرگ نیز به همین دلیل سهیم بوده ام.
هم اکنون در«اتحادیه فرهنگی هزاره جات» در همین شهر، از جمله یکی از مسئولین در بخش فرهنگی و کمیته کاری آن میباشم.
پیمان ما: شما مقیم اروپا هستید فعالیت های هنری و فرهنگی افغانی تا چه حد برای شما رضایت بخش بوده و هست؟
لیلی آرزو: البته پاسخ به این سوال کمی دشوار به نظر میرسد ولی در اینجا سخن اسد بودا در ذهنم رسید که باری گفته بود: « در غرب زمان مساویِ پول است». نظر به تجربه و چشم دیدهایم با تاکید بر صحت این سخن، اشاره میکنم بر این که، اکثرا افغانستانی های مقیم اروپا طبق معمول مشغول زندگی شخصی خود اند و تامین اقتصاد بهتر را مقدم تر از نیازهای مبرم دیگر، میپندارند. در عین زمان آن تعداد از هموطنان که علاقه مندی بیشتر به چنین فعالیت ها دارند، برخی شان معمولا درگیر مشکلات مختلف میشوند. بعضی اوقات چنین اتفاق افتاده است که با شور و شوق شدید، انجمن ها و فعالیت های ازین قبیل به راه انداخته شده است و بعد از مدت کوتاهی به دلیل اختلاف سلیقه، عقیده واندیشه و نیز اختلاف جنسی و سنی زیاد با افکار بسیار متفاوت، به دلیل ایجاد پرابلم های جدی، در نتیجه این نوع انجمن ها یا به کلی از فعالیت باز مانده است و یا هم به دو، یا چندین شاخه تقسیم شده اند که به تدریج هر کدام آن شاخه های جدیدی را منحصر به اندیشه و هدف خود تشکیل داده اند. به وضاحت میشود همین دلیل تفاوت افکار و سن را مثال داد. بزرگسالان زمان نسبتا کافی برای این نوع فعالیت ها دارند و در عین حال بخش از جوانان نیز علاقه مندی زیاد به فعالیت و برجسته و بهتر نمودن برنامه های کلتوری شان دارند. معمولا افراد بزرگسال با اندیشه نسبتا سنتی و بسته تر و جوانان با اندیشه بازتر و آزادتر شریک این صحنه میشوند و پافشاری این دو به عقاید و طرز تفکر شان، ضمینه ایجاد اختلافات شدید را فراهم میسازد که در نتیجه یا این مجموعه از فعالیت دلسرد شده از هم میپاشند و یاهم ارگانهای تازه کار را تشکیل میدهند که مسلما این کار نیز به نوبه ی خود فوائد و ضررهای خویش را دارا اند.
از یک مشکل جدی دیگر نیز میشود یاد کرد این که، روشنفکران بیشتر درگیر اقتصاد ضعیفتر هستند و این سبب میشود که سهم زیاد فعال در برنامه های کلتوری – اجتماعی نداشته باشند و برعکس هموطنان دارای سواد نسبی که اقتصاد بهتر دارند صرفا تمایل جدی به برگزاری برنامه های عید، نوروز و فاتحه و امثال اینها را دارند ولی متاسفانه با برگزاری سیمینارهای مختلف که دراینجا نیاز مبرم برای آن حس میشود و یا شب های شعر و امثال این نوع فعالیت ها … کمتر رایج است.
سهم دختران و خانم های فعال در انجمن ها اکثرا به دلایل مختلف محدود است که این جمع درخودشان نیز از وجود انواع پرابلم ها در امان نیستند.
البته دراین مورد نباید بیشتر ادامه دهم تا هموطنانم در اروپا نسبت به من کم مهر نشوند که چرا من جنجال های درون خانه را برای شما اتلانتای ها اطلاع دادم و به این دلیل باید تا حدودی محافظه کاری را ترجیح دهم، و نیز فراموش نکنم که خوشبختانه هستند کانون های که درسراسر کشورهای مختلف اروپایی هنوز سرشار از انرژی و تحرک با وجود انواع مختلف از مشکلات شدید و شرایط بغرنج، در برگزاری برنامه های مختلف هنری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مثلا پروگرامها و جشن های بزرگ مانند کنسرتها، شب شعرها، سیمینارهای مفید و موثر تحت عنوانهای مختلف، بزرگداشتها و تظاهرات های پرثمر و امثال این نوع فعالیت ها و تلاش های صادقانه را دریغ نورزیده اند و نیز این نوع برنامه هارا باشکوه برگزار نموده و مینمایند. مسلما این روشنفکران بردبار و پر تلاش، در جذب افراد فعال و فرهنگ دوست اعم از جوانان و کهن سالان نقش عمده ی را داشته اند و طبیعتا این کانون ها عمر طولانی تر و نتایج فعالیت های شان پر ثمر تر و مفید تر بوده است.
پیمان ما: آیا از زندگی اروپا و از فضای فرهنگی کشور سویدن راضی هستید؟
لیلی آرزو: البته در سویدن با وجود مشکلات غربت و دوری از فامیل و زندگی شدیدا با مسئولیت اینجا، تا جایی ازین زندگی مستقلم راضی هستم. امنیت موجود در این کشور، برایم از ارزش بالای برخوردار است که احیا کننده ی شرایط زندگی مرفع تر و نسبتا بهتر برای هر انسانی موجود در این جامعه میباشد چون به یاری آن میشود تا جایی با هدف و مصمم زندگی کرد.
گرچند تفاوت های فرهنگ سویدنی و فرهنگ افغانستانی خیلی برجسته است ولی، شخصا من تا حال سعی بر این داشته ام که با درک جنبه های مثبت و منفی هردو فرهنگ استفاده نسبتا مثبت نمایم و بر تجربه هایم بیافزایم تا از آرامش و پیشرفت نسبی برای آینده ی بهتر بهره مند شوم. مشکلات یاداوری شده در فعالیت در ارگانهای فرهنگی افغانستانی که در سوال قبلی توضیح دادم را نیز خودم هم به شکل های مختلف تجربه کرده ام. ولی با آنهم نظر به مشکلات و جنگ زده گی افغانستان و آشنایی محدود مردم ما با درک فوائد برنامه های فرهنگی – اجتماعی زیاد ناراض هم نیستم و امیدوارم هموطنان ما به تدریج به این نوع تلاش ها اهمیت بیشتر قایل شوند تا برای رشد ذهنی و زندگی بهتر خودشان مفید واقع شود.
پیمان ما: قصد دارید در آینده چه فعالیت های داشته باشید و آیا در آینده با بدست آوردن مدرک تحصیلی قصد رفتن به وطن را دارید؟
لیلی آرزو: در قدم اول دوست دارم تحصیلات دانشگاهی امرا ادامه دهم و در پهلوی آن تا فرصت مناسب دست دهد با مطالعه آزاد میخواهم سطح معلومات عمومی ام را رشد دهم و نیز به همین شکل به همین فعالیت های فرهنگی –اجتماعی در کنار دوستان به حد توانم ادامه بدهم. چون شیدای موسیقی ام، بنا دوست دارم نواختن میلودی های ویولین را بیاموزم و آنرا رفیق، شریک و همراز دل و احساسم در لحظه های رویای ام سازم ونیز دوست دارم در حد توان ذره ی از نابرابری ها به ویژه ستم های تحمیل شده بر زن را که من نیز بران معترضم در کنار زیبایی ها و خوبیها، در قالب دوبیتی بیان نمایم.
بدون تردید، عاشق زندگی کردن در وطن و خدمت در حد توان به میهن و هم میهنانم هستم. اگر چه تصمیمم برای پی گیری تحصیلات دانشگاهی ام جدی است ولی، تصویر به اتمام رسیدن این دوره هم در چشم و ذهن من به یک رویا میماند که در قدم اول نیاز به تلاش جدی و زمان طولانی دارد. این موضوع ارتباط مستقیم به شرایط زندگی و میهنم دران زمان را دارد.
پیمان ما: شهرت شما «آرزو» است آرزوی شما در زندگی چیست؟
لیلی آرزو: من آرزو در زندگی ام زیاد دارم، برخی آرزوهایم برباد رفته اند، یک تعداد شان چشم به راه بهار سبز و رنگین اند و یک بخش دیگر آن هم منتظر پائیز پریشان.
زیاد کوشش کردم که ترک آرزو کنم تا رنج هستی آسان شود ولی همزمان زندگی را بدون آرزو بی معنی یافتم.
برای فعلا کافی میدانم از مهمترین آرزوهایم که خوشی و سلامتی مادرم و تمام انسانها میباشد نام ببرم و در کنارش آمدن صلح و آزادی در میهن پائییزی ام افغانستان پریشان، را نام برد.
پیمان ما: چه گفتنی وپیام برای جوانان وروشنفکران دارید؟
لیلی آرزو: من همواره تاکید بر کسب دانایی، توانایی و بلند بردن سطح فکری و اقتصادی جوانان و روشنفکران به ویژه خانم ها که قرنها به جرم تفاوت جنسی از حق شان محروم بوده اند و به نحوی قربانی موجودیت و احساسات پاکشان شده اند، دارم و این مسلما بدون مطالعه و همت و آگاه بودن در هر شرایط زندگی ممکن نیست.
ونیز خواهان اتفاق و اتحاد مردمم در هر گوشه و کنارجهان که هستند میباشم تابا یاری هم و بردباری و روشنگری، برای رشد استعدادها، ارزشها و ظرفیتهای همدیگر کمک کنند. در دیار مهاجرت مطمئنا تفاوت های فرهنگی اجتماعی زیادی احساس میشود که هر کدام در نوع خود دارای نکات منفی و مثبت میباشند و امیدوارم مردم ما از مثبتهای آن استفاده ی مثبت نمایند و منفی هایش را برای خود و زندگی خود برجسته نسازند.
هر کسی مسئول است که جهت رشد فرهنگ، جامعه و میهن خود سهم آگاهانه و فعال داشته باشد و جوانان و روشنفکران باید راه های حل برای اختلافات و مشکلات را ایجاد کنند و با صداقت، بردباری و روشنگری وجود همدیگر را در کنارهم بپزیرند.
پیمان ما: چه گفتنی و پیشنهاد به نشریه «پیمان ما» دارید؟
لیلی آرزو: اولا من از مسئولین و اعضای نشریه وزین «پیمان ما» صادقانه سپاسگزارم که به من افتخار بخشیدند و لایق این راز دل دانستند.
نشریه «پیمان ما» قرار اطلاعات محدود من در مورد این نشریه، مدت کوتاهی است که به یاری صادقانه هموطنان ما در اتلانتای آمریکا، شروع به رسالت و روشنگری نموده است، و معمولا هر نشریه ی تازه کار نیاز به افراد فعال و همکاری صادقانه آن ها دارد تا بتواند به صورت منظم و با مواد ومطالب پرمحتوی و جالب عمر جاودانه اشرا با سربلندی و موثریت ادامه دهد.
من از اعضا و مسئولین نشریه پیمان امیدوار بر اینم که تلاش های صادقانه ی شانرا با علاقه مندی، دلگرمی و پشت کار به صورت جدی پی بگیرند تا من و امثال من در هر گوشه از این جهان از آن بهره مند شویم.
وسلام
منبع: نشریه پیمانما
http://www.merzai.com/ بخش فارسی
]]>
در پروفایلم در صفحه فیس بوک روزی دوبیتی را نشر نمودم، در بخش کومنت های این دوبیتی به صورت اتفاقی و آنی و با ادامه نوشتن چند دوبیتی توسط شاعر فرزانه جناب عزیز فیاض ساکن کویته پاکستان، و به تدریج به همراهی و تشویق منشی عمومی اکادمی هزارگی در کویته پاکستان، محترم قادر نائل، این دوبیتی ها به تدریج شکل یک گوفتگوی جدی اینترنیتی با زبان دوبیتی را به خود گرفت. بلاخره تصمیم بر این شد که در کنار دیگر مصروفیت های روزمره ما، این گفتگو را به شکل بهتر و مفیدتر ادامه دهیم تا به هرجای که خواهد رسید… لذا خوب خواهد بود تا شما علاقمندان دوبیتی های عامیانه هزارگی را نیز دراین گفتگو به همراه داشته باشیم
لازم به یاداوری است که کومنت های دوستان که دوبیتی های بعدی در ارتباط به آن سخن گفته است را حذف نکردم
بخش اول
Laila Arozo
1.
مایُوم و ساتِ دیوار چیم ده رای تو
حسابنیِم ثانیه ثانیه دورییای تو
قلبیم تیزتر تپیشنَه وقتی که، سات
تیک تیک خوره مونه، تَپ تَپِ پای تو
October 1
سلام نوربن بود
2.
رقمی ساد میگرده دیل تو آغی
غدر دور ام نیه منـــزیل تو آغی
تو خود تو بور شوده رفتِه ده دوری
جای تو خالی منِه آغیل تو آغی
October 2
سلام لالی جو
3.
از آغیل بور شودوم مشکیل دشتوم ما
هزار غصه و غم ده دیل دشتوم ما
امونجم بخت بد اید یارمه نشد
زندگی تلخ و بی حاصیل دشتوم ما
October 2
4.
ار جای آدم بشه، موشکیل ام استه
ار چـــــن زامد بشه ، آسیل ام استه
ار جای توره یه از اوماغ و شـــــادی
ده انجی جایی پایی دیل ام استــــه
October 2
5.
تورای تویه پقط ناخوو بله درد
اوتر گفتی که نَمَند حتی یک گرد
خودخو حس کَنَه یک لاظه جای از مو
مینیخشی؟ دنیا دیره اموتر مرد؟
October 2
6.
نه ما داکتر و نه حکیمیم آغی
آبی مرده ریزه ایتیمیـــــم آغی
تو که تانا موگی از تویه موشکیل
دیگو ره اوش ننی، تسلیمیم آغی
October 2
7.
آو لالی تو گفتی اول مشکل خو؟
که ما پی نبردم از عمقِ دیل خو
آو ما کور شونوم لالی، نشو ناراض
پیش تو زاری نوم، قد گردونِ کیل خو
October 2
8.
نه تو زِید کو، نه باز مانی مونوم ما
نه آر موشکیل ره نیشانی مونوم ما
موشکیل ده آر زیمی و آر دَووره
نه کی یگ توره قوربانی مونوم ما
October 2
9.
ننوم ضد باد ازی، لالی گولی ما
ده باغ دوبیتی، چون بلبلی ما
مو گر خوب و بدیم، امروز و هرروز
گلِ یک چمنیم لالی، کولی ما
October 2
****************
به به..آقای فیاض منتظر استیم ما..ادامه بدین
October 3
****************
10.
الیگو صَبیر کِید، صَبیر ثوابه
فیاض، ده دوبیتی حاضر جوابه
اگرچه منتظیر مومنید بوبخشید
ده کویته، وضع انترنیت خرابه
October 3
11.
فیاض را خاو گرفته خَو کَده او
ده انترنیت روزای خو شَو کَده او
نوربند استه آر دوبیتی رفیق ما
خودشِی رفته موره جَو جَو کَده او
October 3
*****************
واه واه زبردست!
لالی گل و آغی گل ادامه بدین قربانشیم شوم
October 3
****************
12.
هه هه هه چقدر آزیر جوابی
ده دوبیتی خو بیخی لا جوابی
خرابی برق و انتر نیت ره گوفتی
گوشنه توشنه بلدِه یگ قورد سوابی
October 3
13.
هه هه منده نیشی لالَی اَمادی؟
شوکور که جانتو جور، سَلمَت و شادی
خوشامد موگوم ما، نائل لالی رَم
که مونه تانا از رفیق خو، یادی
October 3
14.
نائل، جاوید، و، و، بیگروم بلای شوم
بوگیم، نگیم، نموفاموم، سلای شوم
اومید نوم خوش شومو بییه دوبیتی
که اوماغ پور کنه بینی دیلای شوم
October 3
15.
کولشیم قاطی یک دَل موشین، ده شان مه
قد توره، دوبیتی مَیِیین، ده جان مه
ماره تانای تک گیر کیدین اینجی
دیست ده بَل دیست تا بسته کنِین، دان مه
October 3
16.
لیلی آغِه مو، آرزوی مو موشه
قد دوبیتی شی نیگ ده روی مو موشه
ده یورپ شیشته او قدراس و بیغم
قد دوبیتی خو روی ده روی مو موشه
October 3
17.
ندیدی قدی راسو بیغمی ره؟
که ما ندروم تو دِیری ای کمی ره
بیه قد چیم خو توخ کو او لالیجو!
امی زامت، امی سردرگمی ره
October 3
18.
دیروز گوفتوم که مشکیل ار کجایه
باید دونـــــدل کنی که چیز دوایــه
موشکیل آسو موشه آغی شیری مه
دووا نوم خدی خوشالی تو بایه
October 3
19.
دیروز تا واز کدوم دان خو ده توره
توری گوفتی، که پورموشت کدوم اوره
زاری ره سر کدوم جایشی، که نَشنه
لالَی ناراض شده، توتا کد بوره
October 3
20.
ده ای مولگا وادِه بلگ ریزه آغی
دوبیتیای تو مانا خیــــــــــزه آغی
نموفاموم که ایقس از کجانی
دیلیم خوشه که اوش تو تیزه آغی
October 3
21.
غدر نوربند استه بیتای آردو
روشو استه بیگا صوبای آردو
امزو دیلپور نمیوم مینه میدو
ایله مونتی نشنه تورای آردو
October 4
22.
چیقیس مزگی مزگی شعرا یه اینجی
شَو ره روز کنوم، روز بیگاه د مینجی
شاویم گر اینجی تامو شونه بازهم
صوبا بیسم بیوم برای قنجی
October 4
23.
اهه! فیاض لالی تا گفتی بلگریز
ده یادمه اَماد نوربَندِییِه، پائیز
کارییه ده دیلمه، تیدپَرَکِی یهِ
بلگایِ سَوزُو زرد، نارینجیِیهِ تیز
24.
نائل لالَی، جوورو بازوی مو موشه
کیته کَلو، بَلدی آردوی مو موشه
گولی شابیتییاشی، در گولیستو
گولی خوشرنگ و هم خوشبویمو موشه
October 4
*****************
چه زیبا! واقعا لذت بردیم…
به این می گویند شعر زنده! باید کتابی چاپ کنی به نام گفتگوهای دو بیتانه… زیبا خواهد بود
October 4
****************
25.
دوبیتی نمیه چیز کار کنوم ما
دمی بانه گومانمه قار کنوم ما
دوسه روز ره ایلب اولب بیگردوم
بلدِه خو چند نفر آشار کنوم ما
26.
لالی آغِه خو مندشنی کنی مو
دیستر خو پور از دوبیتی کنی مو
نوقل و ناباد ره آغی تو تیار کو
دول و سورنی ره سور کلجی کنی مو
27.
امیم بیگا موشاعره دره مو
دوبیتی و غزل جاره دره مو
سوبا بخیر ره که بایوم ده اینجی
غدر تورا بخشی باره دره مو
October 4
28.
آو لالَی خوب از هوشیارایشِی، استی!
مولمود دونبالِ آشارایشِی، استی
هزاربیتی ده پیش تو سِیلِ کو هه
از باقاس ده فکرُو چارایشِی، استی
29.
یا با اِی تورا نِی، شکسته نَفسِی
یا ده دیلخو موگی: لیلی بترسی!
بسه دَیده نِی خودتو رایی دُور رَه
قدخو موگی که «ای دَلگَم مَه نرسی!»
30.
پای سوبوک، خاطیری جمع دروم ما
از پاس تو میدَووم، تا دَم دروم ما
اگرچه، ده دیلی رُوشَی مه رُوشَه
که قار زیادُو زوری کم، دروم ما
31.
مثلِ افشار، دیلی پور غم دروم ما
مثلِ لیلی، چیمی پور نم دروم ما
توره خودشی میه، در قالیبی بیت
اگر ساده، زیاد یا کم دروم ما
32.
خُو لالَی دور نره، تورایِی از مُو
دیستیرخو اواره، برایی ازمو
لالَی، آغَی، بیخیشیم خوش امادین
خانه غریبی یَه، سرایی از مو
33.
لالَی گوفتی؛ موشاعیره یَه اونجی
دوستا، قوما، بیخیشِی، میَه اونجی
کشکی موبودوم، یگو بیت، یگو را
موگوفتوم از یگو، گوشه و کونجی
34.
دیلیم تنگه! بوگی از شعرُو محفیل
چطور بود؟ غَزَلا بود از تهی دیل؟
کِی کِی امدد، کِی کِی نَمدَد دَمونجی؟
بوگی لالَی، نَیلُو ناگفته، ایدخیل
October 5
35.
موشاعیره ره زووستو گرفتد
سرسریشتیشی ریزگگو گرفتد
آرچند بینظم بود بازام مو رافتی
که برنامه بلده ازمو گرفتد
36.
از درد و غم خودخو آزاد کدی مو
موشاعره خوره آباد کدی مو
امیره از دیل راستی موگوم ما
غیدی قسته گویی تور یاد کدی مو
October 5
37.
مشاعره بودگ از نسلی نو مو
چوتور روشو شونه سیاگی یی شو مو
تَتیسره دوره مردوم مو ازی کار
چوتور ناله کنوم از بختی خو مو
38.
ده جای خو خوب بود، آغی جای تو خالی
بله ایستیج جگِه قستای تو خالی
اگر چی تو نبودی، خیره آغی
ده دیل مو زینده بود یادای تو خالی
39.
بیگا نا وخت شودد محفل تریگ بود
قادر نا ئل و تو رانی شریگ بود
بیخینی قسته گویا جم شوده دن
قیرو محفل ده یگجایی بریگ بود
40.
گوروبی خوش آمد منده نشی کد
مجری امده قد مو، بغل کشی کد
قسته گویای آزرگی مو بیخی
محفل ره پور از اوماغ و خوشی کد
41.
اگر چی شعر فارسی ام غدر بود
مگم بیخی یگ از دیگه بتر بود
رقمی آزرگی ده دیل نمیشیشت
فقد یگ بادی تیز از بالی سر بود
42.
که دوخترو از بچیکو غدر بود
ده بین شی شاعرای نو سمر بود
اگر چه شعر خوره امده میخاندگ
مگم از شعر و قسته بی خبر بود
43.
ده غیدی شعر آزرگی ده محفل
بیخی مردم موکدگ چگ چگ از دیل
غیدی فارسی مردم بیغم میشیشتگ
یا که مورافت یکه یکه از منزیل
44.
شعرایی آزرگی نوربند کلو بود
قد آر بید شی پوره محفل جلو بود
فارسی از دیلی جوانا نبودگ
فقد بوگی که بلده باکولو بود
45.
آوال امی بودگ ، توره نمنده
بیخی پیدل اماد سوره نمنده
تمام شاعرا ره اوش کدوم ما
بلده از تو کودم جوره نمنده
October 6
46.
ازی که ماره هم اونجی، کَدین یاد
بیرارو لطف کِیدین، خانیشِیم آباد
ده آرجای که باشین، دعانوم از دیل
خودا بیدیه، جانِ جورُو دیلی شاد
47.
موشکیلا بیحده ده محفیلی شعر
مردم پیشلو دَرَن چیم و دیلی سیر
یگودانَم ده حساب گرکه بایَن
میرسَن قدراس، از شورویشی خیلی دیر
48.
جیغ شوری زووستوم، گوشاره کَر نَه
از یک دَوُور کِیتا، شوک شوک ره سرنه
آر کی تُوشنایه، بَلدِی شعر و قصه
ایتر برنامه، پقط حلق ره تر نه
49.
یگو کَس، قیصای بیربط غدر نَه
بی بیم اِیرنَه، نَه گپخُو مختصر نه
طاقت و حوصیله مردوم ره سر نه
برنامه خوب ره، میزنه بی ثمر نه
50.
ده اینجَم نه برنامِه خاکه، نه شعر
اُوقَس جنجالَه که، از جان مونه سیر
از درکِ ارزشایِ، شعر و قصه
غدر دُورَن هنوز، هم جوان، هم پیر!
51.
اونجی خوبه، اموقس استه حالی
گرچه از کم و کاستی، نیه خالی
با تاکید و تکراری رایِ روشو
میگرن یاد اوناهم یکروز یا سالی
52.
گرچه مردوم مویَه قانع و ساده
رجوع نَن پیشِ ملا بی اراده
جای هنر و خرد ده خانیخو
میره دووا و تاویزِ فوق العاده
53.
ای وای! نَمَیره تانا بلدی خودخو
حتی موخورنه قودغوی بدنمودخو
با دودی، گیردنامه، شوییست مینی شیر
میطیلبن آرچیز از دنیا ده سودخو
October 6
****************
Laila Arozo
54.
آو لالَی کجایین از دیروز تالی؟
منده جایِ توریشیم اینجی خالی
یا که تامو کِیده بیتره، شاوِی شعر،
یا برقایشیم رافته، یا مونین کالی
October 6
55.
بیبولغه یخ شده تیمَو رَسَنده
خدا عذاب خوره دیشَو رسنده
اِی زمیستونی بیمَجَل ده اینجی
اِی ناجوری خُو بیخی رَو رسنده
56.
قسته گوفتو فیاض ره چیم موکونه
اسد کَده دیلشِی دونیم موکونه
موگوم نیگره دودکو که جور شونی تو
وُو ایرکتُو وری خیشیم موکونه
Wed at 2:32am
هه هه هه تشکر از آردوی شیم
57.
گوفتوم توتا کده بوروم اگو جای
مگم چیز کار کنوم یاری ننه پای
اوا ام یخ شوده تیماو کلویه
چوردوم کده شیشته بوخروم اقس چای
58.
کنوم چیز کار که دوبیتی خلاس شد
ایره مزاغ ننوم راستی خلاس شد
دو روزی عمر سون آخیر خو میرسه
جوانی، خوشی و مستی خلاس شد
59.
دیگه از چیز بوگیم اوگل کنو تو
کیشته و تود ده بید خو چل کنو تو
ده یاد مه نمیه اوگل که نکنی
شیشته دمبوره خو بغل کنو تو
Wed at 1:38pm
60.
ده اینجی روز، ده اونجی شاوه شاید
لالَی بیدار، آغِه ما خاوه شاید
امزو اوگَل مونی مو یکدیگِه خو
که جدایی غدر اینَوَه شاید
Wed at 8:33pm
61.
ده غمی خاو نیه ، کار شی غدره
از زوری امتیان او دیست ده سره
او که بیداره مو ده خاوی نازی
ازی کارا او خود شی خوب خبره
Wed at 11:35pm
62.
دو روز از باری امتحانِ غَدَر
ده دام صیادوم به مثل کفتر
وقتی پرواز کدوم از چنگ صیاد
قدشیم خاد رافتوم بسه، کلٌه بربر
Thu at 12:22am
ادامه دارد…..
منبع: جمهوری سکوت
]]>
حساب نِیم ثانیه ثانیه، دورییای تو
قلبیم تیزتر تپیش نَه وقتی که، سات
تیک تیک خُوره مُونَه، تَپ تَپِ پای تو


]]>
با سپاس مجدد از استاد ارجمند رحمت الله بیژنپور

بیژنپور: 23 سرطان 1388
لیلی غرجستانی

بپاس پژوهشهای سودمند خانم لیلی ارزو دردوبیتی شناسی
لیلی ریگستانی درسرگذشت خویش مجنون صحرایی آفرید و لیلی و مجنون جفت نا پیوسته یی بودند که رمان حسرت انگیز بشریت را آفریدند. جان آن رمان دربیان منثور ادبیات کهن یاد مانیست، بلکه همان مثنویهای پیشینیان همانند، نظامی، امیرخسرو، جامی ودیگران بود که لیلی را درخانه ها نشیمن نمود و رنج برخاسته ازسختگیریهای خانواده درفرهنگ قبیله عرب مقاومت بلند احساس زن ومرد عالم را بیدار نمود.
دوبیتی سرایی با آنکه پیشینه درازی دارد، اما درفرهنگ گفتاری زبان فارسی ریشه های عمیقتر یافته است. بیشترینه این دوبیتیها درکوهستان زمین رواج دارد، بگونه ایکه دختران جوان همیشه در باب بخت و آینده خود از آنها بهره میبرند و در پنهان و خلوتناکی خویش با نوعی شگرد ترانه خوانی زمزمه میکنند.
پژوهشهای زبان فارسی در حوزه دوبیتی و فولکلور، نشان میدهد که پژوهشگران دراین زمینه توجه کمتر نموده اند. در تذکره های پیشین نیز از این دوبیتی های بدون شاعر بهر دلیلی هیچیک را به ثبت نیاورده اند. شاید بتوان گفت: هشتاد درصد دوبیتیهای روزگار پیشین برای همین کم توجهی ازدست شده اند.
موج کنونی شعرتازگیهارا بیشتر بخورد خواننده میدهد، درحالیکه فرهنگ روستایی از مزاق دوبیتی سرشار است. برای فهم کردن این ماده، آنرا طور دیگری نیز بیان میکنیم. مثلا یک هنرمند همینکه غزل میخواند هیجان شنونده وبیننده خیلی کم جوش است، همینکه به دوبیتیها میپردازد، روان شنونده و بیننده را آب وتاب می بخشد.
دوبیتی سرایی دریک جاده رفت وبی برگشت مناسبات جاگیر شده است، مردم از آنها بهره میگیرند و لی در یادداشت نمودن و تحقیق لازمن نسبت به آنها دریغ مینمایند. دختران و پسران شهری از دانستن درست ماهیت این گونه شعر وحال و هوای آن بی بهره اند. این فرهنگ درهمان روستا و دوردستها ناله محرومیت را پاسخ میدهد. دختران و پسرانیکه پی هیزم گرد آوردن میروند، توپاک ولرک چینی میروند، به چراگاه بزوبزغاله وگوسفندان میروند ویا برای انجام کاری از روستا بیرون میشوند؛ زمزمه آنها با لرزش آواز در خلوت دل غم ویا شوق خویش را میسرایند و میخوانند.
بهمین باور درهمه گوشه های افغانستان خوانش وسرایش دوبیتی ها ازهم جداست. تفاوت دربیان ادبی آنها نیست، درهرگوشه گفتارزبانی مردم و واژگان زمانزده و دوران گذشته با صورتهای گوناگون کار برد دارد. بنابرین فهمیدن دوبیتیهای مردم کوهستان با هموار نشینان دامنه های پایین یکی و یکسان نمیشود.
درعین حال نوعی پیوستگی ماهیتی میان همه اشکال گویشی و خوانشی دوبیتیها در میان مردم روستا زاده وجود دارد. صفای زمزمه های مردم در دروگاهها، آواز زیر و زیبای زنان و دختران پر حوصله ی روستایی در زیر دختان باغها و بیشه های گندمزار و آن بقیه که در هرجا با یافتن فرصت و خلوت گوشهارا در خدمت دهن میگمارند و از چاشنیهای دل خویش آواز درونباور خودرا میشنوند.
من از ” بانو لیلی آرزو” که در معرفی شناسنامه ی فرهنگ دوبیتی باوری روستاهای کوهستان و گرمستان دامنه های بلند غرجستان، همت بلند نشان داده اند؛ بسیار خورسند شدم. این کار قوت و دسترسی ایشانرا به فرهنگ پر مایه و کهن پایه ی فارسی میسر میگرداند.
انصافا هشتاد درصد همین دوبیتیها برای من دشواریهای فهم شدن دارند. بیگمان خیلیها همانند من از دانستن معانی وگوهر اندرونی این دوبیتیها محروم اند. لابد بایستی از بانوی جوان و آگاه سرکار لیلی ارزو صمیمانه سپاس داشته باشیم که برای ورود در حوزه درک اخساس جوان بختان روستایی، با شاه کلید ترجمه های ایشان میتوانیم به اندرون احساس ادبیات روستایی بدراییم و باز بدر آییم.
بیژنپور
دوبیتی های
عامیانه ی هزارگی
نوشته شده توسط لیلی آرزو
قــــدِ ســـــروِ چنـــــــارشــی بی نظیــــره
دو چشــمــــایِ خمــــارشــی بی نظیـــره
دیستا بَل گوش دَیدوو خاندیشی 1 نوربند
شـــــیشتونی 2 با وقـــارشی بی نظیــره
**************************